Ιστολόγιο

Πόσα πλάσματα της Ελληνικής μυθολογίας γνωρίζεις;

Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι από εσάς έχετε ακούσει για τον Μινώταυρο, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, καθώς και για τους Κένταυρους και τους Κύκλωπες.

Ίσως να ξέρετε ακόμη περισσότερα, αλλά εδώ δεν θα συναντήσουμε κανένα από τα παραπάνω, παρά μόνο 6 από τα πιο τρομερά τέρατα που υπήρξαν ποτέ στην Ελληνική μυθολογία.

Πώς;

Απλά ταξιδεύοντας βαθειά μεσα στη γη, στους υπόγειους θαλάμους όπου κρύβονται, περιμένοντας ίσως την ευκαιρία τους να ξαναβγούν στον κόσμο των ζωντανών.

Ξεχασμένα Τέρατα της Ελληνικής Μυθολογίας

Σήμερα δεν θα μιλήσουμε για τα διάσημα φανταστικά πλάσματα που έχουν εμφανιστεί αμέτρητες φορές σε ταινίες και βιβλία. Αντίθετα, θα προσπαθήσουμε να βρούμε τα τέρατα που κάποτε ήταν ισχυρά, δυνατά και τρομερά, αλλά τώρα έχουν ξεχαστεί.

Υπάρχουν πολλά από αυτά, οπότε δεν θα τα βρούμε όλα. Αλλά σίγουρα θα πάρουμε μια εικόνα από έναν διαφορετικό, φανταστικό μυθολογικό κόσμο της Ελλάδας της εποχής του χαλκού που έχει μείνει αόρατος.

Η πλούσια Ελληνική μυθολογία καλύπτει ένα τεράστιο φάσμα φαντασίας. Στις ιστορίες της θα βρείτε αμέτρητες μάγισσες, τέρατα, ξωτικά, δαίμονες, φαντάσματα, γίγαντες και νάνους, φτερωτούς δράκους και άλογα, μαγεμένα αντικείμενα και μηχανικά όντα.

Φανταστικά πλάσματα πραγματικά παράξενα για το μυαλό ενός ανθρώπου του 21ου αιώνα, αλλά την εποχή που γεννήθηκαν –και για πολλούς αιώνες αργότερα– θεωρούνταν αληθινά.

Κάποιοι έλεγαν ότι τα είδαν, κάποιοι ότι τα άκουσαν και κάποιοι ότι καταστράφηκαν ή σώθηκαν από αυτά· τα περισσότερα από αυτά τα πλάσματα εμφανίζονται στις ιστορίες με τα κατορθώματα των αρχαίων Ελλήνων ηρώων.

Για τον άνθρωπο της αρχαιότητας, η μυθολογία του ήταν η ιστορία του, η θρησκεία του και η διδασκαλία του· με λίγα λόγια, μέρος της καθημερινής του ζωής.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση ότι πολλά από αυτά τα παράξενα μυθολογικά όντα, όπως οι Λάμιες, οι Δράκοι και άλλα, επέζησαν μέχρι σήμερα και εξακολουθούν να ζουν στους νεότερους θρύλους και λαϊκά παραμύθια της Ελληνικής παράδοσης.

Τα τέρατα της Ελληνικής μυθολογίας δεν είναι νεκρά, απλώς είναι φυλακισμένα σε βαθιές σπηλιές από τις οποίες δεν μπορούν να δραπετεύσουν, εκτός κι αν… κάποιος τα ελευθερώσει!

Εμείς θέλουμε μόνο να τα γνωρίσουμε, οπότε πρέπει να ταξιδέψουμε βαθιά στη γη, χρησιμοποιώντας –όπου χρειάζεται– πολλή φαντασία.

Απάτη – Η θεά της Απάτης

Έτσι φτάσαμε στο πρώτο επίπεδο. Είναι δύσκολο καθώς ο χώρος γίνεται σκοτεινός και στενός. Μας οδηγεί σε ένα άνοιγμα που αποτελεί την είσοδο της πρώτης αίθουσας.

Πρώτα βάζουμε τα κεφάλια μας μέσα και κοιτάμε προσεκτικά.

Στο κέντρο κάθεται ένα πλάσμα που μοιάζει με γυναίκα. Έχει φίδια αντί για μαλλιά, φτερά νυχτερίδας βγαίνουν από την πλάτη της και τα χέρια της τελειώνουν σε φωτισμένες δάδες.

Υπάρχουν άλλες χαράξεις γύρω από τους τοίχους, που την απεικονίζουν με δάχτυλα από φίδια ή μαστίγια. Μας κοιτάζει με φωτεινά μάτια.

Μοιάζει με τις Ερινύες, θεές της Κατάρας και της Εκδίκησης. Δεν είναι άλλη από την Απάτη, τη θεά της Απάτης, προσωποποίηση της πλάνης, της εξαπάτησης και του ψεύδους.

Η Απάτη (σύμφωνα με τον Ησίοδο) ήταν Ελληνική πρωταρχική θεότητα που εκπροσωπούσε την πλάνη και την εξαπάτηση.

Ήταν κόρη του Έρεβου (Σκότους) και της Νύχτας .

Συνδεόταν με αρκετές άλλες θεότητες, όπως η ετεροθαλής αδελφή της Θέμις (Δικαιοσύνη) και οι αδελφοί της Δόλος (Απάτη), Μόμος (Κατηγορία) και Ωΐζυς (Δυστυχία).

Λέγεται ότι η Απάτη ήταν υπεύθυνη για την εξαπάτηση τόσο των θεών όσο και των ανθρώπων, κάνοντάς τους να πιστεύουν ψέματα και παραπλανήσεις.

Τα σχέδιά της μπορούσαν συχνά να είναι τόσο πειστικά που ακόμη και οι θεοί εξαπατώνταν, αν και τελικά αποκάλυπταν τα σχέδιά της και την τιμωρούσαν ανάλογα.

Σε κάποιες εκδοχές της Ελληνικής μυθολογίας, λέγεται ότι βοήθησε τον Δία να κερδίσει τον Μεγάλο Πόλεμο ενάντια στους Τιτάνες, σπέρνοντας σύγχυση στις τάξεις του εχθρού.

Η δύναμη της Απάτης πάνω στην εξαπάτηση φαίνεται σε πολλούς Ελληνικούς μύθους και ιστορίες. Κάποιες φορές εμφανίζεται να βοηθά τους θεούς, αλλά και ότι συνέβαλε στη δημιουργία χάους που οδήγησε τελικά στην πτώση της Τροίας.

Άλλοι μύθοι αφηγούνται ιστορίες της Απάτης χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις της ενάντια σε αθώους θνητούς. Συνδέεται συχνά με άλλες μορφές γνωστές για την ευφυΐα και την πονηριά τους, όπως ο Ερμής, ο Οδυσσέας και η Κίρκη.

Το όνομα Απάτη προέρχεται πιθανότατα από τις Ελληνικές λέξεις «απάτη», και «απατάω», που σημαίνει «ξεγελώ» ή «εξαπατώ».

Η θεά συνδέεται στενά με αρκετά επίθετα σχετικά με τη δύναμή της πάνω στην εξαπάτηση, όπως Απατητός (Ο Απατώνας), Απατορρέμα (Ο Απατεώνας), και Απατεμία (Η Απάτη).

Με το χέρι της μας δείχνει μια εσοχή στον βράχο, από εκεί πρέπει να περάσουμε αν θέλουμε να συνεχίσουμε ακόμα πιο κάτω.

Άργος ή Πανόπτης

Ακολουθούμε τη συμβουλή της και φτάνουμε στη δεύτερη αίθουσα. Μας περιμένει ένα τεράστιο πλάσμα, ένα τέρας με εκατό μάτια, ένα πλάσμα εκπαιδευμένο να φυλάει ανθρώπους και ζώα.

Το όνομά του είναι Άργος (που σημαίνει «λαμπερός») ή Πανόπτης («Αυτός που βλέπει τα πάντα»), θυμηθείτε τις λέξεις οπτική και πανοπτικός.

Έχει μάτια παντού, μπροστά και πίσω από το κεφάλι και σε όλο του το σώμα, ενώ λένε ότι όταν κοιμόταν, έκλεινε μόνο τα μισά και τα υπόλοιπα τον κρατούσαν ξύπνιο.

Ήταν απόγονος του Ωκεανού και της Τηθύος και ένα από τα πιο τρομερά τέρατα της Ελληνικής μυθολογίας.

Ο ιστορικός Φερεκίδης αναφέρει ότι τα μάτια του ήταν μόνο τέσσερα, δύο μπροστά και δύο πίσω (συν ένα που το τοποθέτησε στον λαιμό του η Ήρα, η σύζυγος του Δία), ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι ήταν άπειρα.

Ο Αισχύλος τον αποκαλεί «Μυριόπον βούταν», που σημαίνει «ο βοσκός με τα εκατομμύρια μάτια».

Ο μόνος χρόνος που ο Άργος κοιμόταν ήταν όταν για να προσέχει τη μεταμορφωμένη σε αγελάδα Ίω εξαιτίας της Ήρας, ώστε ο Δίας να μην την κάνει ξανά γυναίκα, ο Ερμής, που στάλθηκε από τον Δία, τον έβαλε να κοιμηθεί με τη φλογέρα του και τον σκότωσε με το σπαθί του.

Ο Άργος ανήκε στη θεά Ήρα και φύλαγε τα μυστικά της όταν εκείνη απουσίαζε.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι η Ίω ήταν όμορφη γυναίκα, ερωμένη του Δία, και έτσι η ζηλιάρα Ήρα τη μετέτρεψε σε αγελάδα και έβαλε τον Άργο να τη φυλάει.

Μετά τον θάνατο του Άργου, η αγελάδα Ίω άρχισε να τρέχει μανιασμένα σε όλη τη γη αφού τη δάγκωσε ο Οίστρος, μια μεγάλη αλογόμυγα που έστειλε η Ήρα.

Εδώ οι αρχαίοι ήθελαν να εξηγήσουν την παρουσία των αλογόμυγων σε αγελάδες και άλογα… πολύ καλλιτεχνική αντίληψη, όντως.

Ο παντεπόπτης σκοτώθηκε από τον ήρωα Ηρακλή  σε ένα από τους Δώδεκα Άθλους του. Σε κάποιες άλλες εκδοχές του μύθου, ο Ηρακλής τύφλωσε τον Άργο πριν τον σκοτώσει.

Μετά τον θάνατό του, η Ήρα λυπήθηκε πολύ και αποφάσισε να τον τιμήσει απεικονίζοντας τα μάτια του στην ουρά του παγωνιού, ένα από τα πουλιά-σύμβολα της Ήρας, και στον αστρικό ουρανό.

Βλέπετε, διαβάζοντας την Ελληνική Μυθολογία ανακαλύπτουμε τόσα πολλά περίεργα πράγματα, ακόμη και αλογόμυγες ως τιμωρούς!

Οι Εκατόγχειρες (Άνθρωποι με Εκατό Χέρια)

Όσο προχωράμε, η αίσθηση βαρύνει. Ταυτόχρονα, νιώθουμε ότι σιγά-σιγά εξαφανιζόμαστε στο χώρο.

Βρισκόμαστε τώρα στην τρίτη αίθουσα. Είναι απίστευτα μεγάλη και δεν φαίνεται να έχει σκεπή, μόνο βαθύ σκοτάδι.

Τρεις τεράστιοι γίγαντες στέκονται μπροστά μας.

Οι Εκατόγχειρες ήταν τρεις γίγαντες απίστευτης δύναμης και αγριότητας, άσχημοι όπως λέγεται, και κακοί χαρακτήρες όπως αναφέρονται στα κείμενα της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας.

Ήταν απόγονοι της Γαίας και του Ουρανού, και τα ονόματά τους ήταν Κόττος, Βριάρεως και Γύγης.

Όλοι είχαν από πενήντα κεφάλια και εκατό χέρια, κάτι που τους έκανε απίστευτα ισχυρούς. Αργότερα φυλακίστηκαν από τον πατέρα τους Ουρανό στον Τάρταρο, μια περιοχή του Κάτω Κόσμου.

Συμβόλιζαν τις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της φύσης, ειδικά τα σχηματισμένα σύννεφα.

Λίγα είναι γνωστά για τους ίδιους τους Εκατόγχειρες, εκτός από το ότι ήταν πολύ δυνατοί και μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλη καταστροφή με τα εκατό χέρια τους.

Λέγεται ότι είχαν γαλαζωπή επιδερμίδα, αν και αυτό δεν είναι βέβαιο καθώς δεν περιγράφονται λεπτομερώς.

Ο ρόλος τους στη μυθολογία συχνά επισκιάζεται από τους Κύκλωπες, οι οποίοι εμφανίζονται πιο έντονα σε διάφορες ιστορίες.

Τελικά, όμως, θεωρούνται ισχυροί αλλά ξεχασμένοι χαρακτήρες της Ελληνικής μυθολογίας.

Ο Δίας τους απελευθέρωσε ώστε να πολεμήσουν στο πλευρό του στον μεγάλο πόλεμο των θεών κατά των Τιτάνων. Στο τέλος, έγιναν οι δεσμοφύλακες των Τιτάνων στα Τάρταρα. Ίσως ακόμα να φυλάνε τους Τιτάνες εκεί κάτω.

Φάντασος: Το πλάσμα που μπορεί να πάρει κάθε μορφή

Κατεβαίνουμε ακόμα πιο χαμηλά, στην τέταρτη αίθουσα. Φαίνεται άδεια, αλλά δεν είναι.

Στους τοίχους γύρω είναι χαραγμένα όλα τα όνειρα που έχει δει ή θα δει ποτέ ο άνθρωπος. Στο κέντρο της υπάρχει ένα παράξενο πλάσμα χωρίς καθορισμένη μορφή.

Το όνομά του είναι Φάντασος, ένα ον που έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε οποιοδήποτε άψυχο ή έμψυχο αντικείμενο, πραγματικό ή φανταστικό, και να παρουσιάζεται στους ανθρώπους σε όποια μορφή θέλει.

Γιος του Ύπνου (θεού του Ύπνου) και της Πασιθέας, μιας εκ των Χαρίτων.

Οι αδερφοί του ήταν ο θεός των ονείρων Μορφέας (που μπορούσε να παίρνει τη μορφή και να μιμείται τη φωνή κάθε ανθρώπου) και ο Φοίβος ή Φοβήτωρ (που μπορούσε να μιμείται οποιοδήποτε ζώο).

Ο Φάντασος θεωρούνταν μεταμορφωτής, συχνά παίρνοντας τη μορφή ζώων ή πουλιών. Συνδέεται επίσης με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα.

Τον λάτρευαν ως θεό της δημιουργικότητας και των ιδανικών, επιτρέποντας στους θνητούς να ξεφεύγουν από την πραγματικότητα μέσα από τα όνειρα και τα οράματα τους.

Αλλά τώρα δεν κοιμόμαστε, οπότε δεν μας βλέπει καθαρά, και ούτε ξέρει αν έχουμε ανθρώπινη μορφή, οπότε δεν μπορεί να μας βλάψει.

Εμπούσα: Η διεισδύουσα

Από μια μικρή τρύπα συνεχίζουμε να κατεβαίνουμε όλο και χαμηλότερα.

Φτάνουμε στην πέμπτη αίθουσα. Ψίθυροι και μουρμουρητά μας περιβάλλουν.

Σε μια άκρη υπάρχει ένα παράξενο πλάσμα. Μοιάζει με γυναίκα, αλλά έχει μόνο ένα πόδι, στο οποίο φοράει ένα χάλκινο σανδάλι και έχει γαϊδουρινά οπίσθια.

Το όνομά της είναι Εμπούσα (“Η διεισδύουσα”), θεωρείται κόρη της θεάς του Κάτω Κόσμου Εκάτης, θεάς της μαγείας, η οποία, όπως λέγεται, συχνά άφηνε τον Άδη τη νύχτα και ανέβαινε στον κόσμο των ζωντανών.

Το πρόσωπό της φλεγόταν σαν να ήταν φωτιά, και μπορούσε να πάρει τη μορφή ζώου ή όμορφης γυναίκας. Σκοπός της ήταν να δελεάζει ταξιδιώτες σε έρημες περιοχές, οδηγώντας τους σε άσχημο τέλος (δεν χρειάζονται λεπτομέρειες, πιστέψτε με).

Η μόνη άμυνα εναντίον της λέγεται ότι ήταν οι όρκοι.

Οι νάνοι δαίμονες Δάκτυλοι ή Ιδαίοι

Κινούμαστε μπροστά, σχεδόν αόρατα. Πρέπει να βιαστούμε γιατί όσο πιο χαμηλά πάμε, τόσο περισσότερο χανόμαστε.

Βρισκόμαστε στην έκτη αίθουσα. Κάποια πλάσματα με τη μορφή χαμηλών βράχων είναι εδώ.

Νάνοι δαίμονες του βουνού με μαγικές ιδιότητες, αλλά και εξαιρετικοί μεταλλουργοί.

Λέγεται ότι εμφανίστηκαν όταν η Τιτάνισσα Ρέα έβαλε τα δάχτυλά της στη γη, καθώς γένναγε τον Δία. Πέντε γυναίκες βγήκαν από το αριστερό της χέρι και πέντε άντρες από το δεξί και στάθηκαν δίπλα της ως βοηθοί στη γέννα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία για την προέλευση αυτών των μυστηριωδών μορφών και η μυθολογία τους έχει χαθεί με τον χρόνο.

Ονομάζονται Δάκτυλοι ή Ιδαίοι, το όνομα προέρχεται από τη λέξη “δάκτυλος”, υποδεικνύοντας το μικρό τους μέγεθος.

Κάποιες πηγές αναφέρουν ότι σχετίζονταν με παρόμοιες μορφές άλλων πολιτισμών, όπως οι δακίνι στην Ινδία και οι αλουξόμπ στην Λατινική Αμερική, που έχουν στενή σχέση με τη μαγεία και το μυστήριο.

Οι Δάκτυλοι της Ελευσίνας ήταν μυθολογικές μορφές στην κλασική Αθήνα, που χρονολογούνται από τον 6ο αιώνα π.Χ.

Σύμφωνα με τον μύθο, ήταν φυλή νάνων δαιμόνων που προστάτευαν τα Μυστήρια της Ελευσίνας, μια σειρά από μυστικιστικές τελετές που βρίσκονταν στον πυρήνα των Ελευσίνιων μυστηρίων.

Λέγεται ότι μπορούσαν να πάρουν μορφή φιδιών, σκύλων και αετών με την ικανότητα να πετούν.

Κάποιες πηγές αναφέρουν ότι μπορούσαν ακόμη και να εισέλθουν σε ανθρώπινα σώματα και να τα ελέγξουν.

Το όνομά τους το πήραν είτε επειδή αναπηδούσαν από τις τρύπες που έκαναν τα δάχτυλα της θεάς στη γη, είτε επειδή ήταν μικροί σαν δάχτυλα, αλλά ήταν σπουδαίοι τεχνίτες.

Λέγεται ότι αργότερα πήγαν στο νησί της Σαμοθράκης και ξεκίνησαν τις τελετές λατρείας τους, τα Μυστήρια των Δακτύλων – που αργότερα έγιναν τα Καβήρια Μυστήρια. Το σύμβολο του φύλλου σφένδαμου συμβόλιζε τα πέντε Δάχτυλα, δηλαδή την παλάμη της Ρέας.

Σύμφωνα με τον Στράβωνα, αριθμούσαν από τρεις έως εκατό. Άλλες πηγές αναφέρουν είκοσι δεξιόχειρες σιδηρουργούς και τριάντα αριστερόχειρες γυναίκες μάγισσες.

Συχνά ταυτίζονται με τους Κέρκωπες, μια μικρή φυλή δαιμονικών όντων που ζούσαν, λένε, στη Μικρά Ασία.

Ο πανίσχυρος Τυφώνας, ο πατέρας όλων των τεράτων

Βρισκόμαστε στην τελευταία αίθουσα, την έβδομη.

Η δάδα μας πρόκειται να σβήσει, αλλά στις σκιές, κάτι αχνοφαίνεται.

Είναι το ισχυρότερο και μεγαλύτερο φανταστικό πλάσμα που έχει περπατήσει ποτέ πάνω στη γη. Γιος του θεού της Αβύσσου Τάρταρου και της Γαίας, είναι ο πανίσχυρος Τυφώνας. Ο πατέρας όλων των τεράτων της Ελληνικής μυθολογίας.

Περιγράφεται ως γιγάντιος ανθρωπόμορφος, με εκατό κεφάλια δράκων στις άκρες των ερπετοειδών χεριών του, που ήταν τόσο μακριά (λένε εκατό λεύγες το καθένα) ώστε το ένα έφτανε στις άκρες του κόσμου, ενώ τα πόδια του λέγεται ότι άγγιζαν τα βάθη του Τάρταρου.

Ήταν μια ισχυρή δύναμη καταστροφής και μπορούσε να εκτοξεύει φωτιά από τα πολλά κεφάλια του.

Τεράστιος μέχρι τα αστέρια, με τεράστια φτερά που όταν άνοιγαν κάλυπταν τον ουρανό. Από τη μέση και πάνω είχε ανθρώπινη μορφή και από τη μέση και κάτω, αντί για πόδια, δύο τυλιγμένα φίδια. Με μακριά μαλλιά και γένια σε κάθε κεφάλι, ενώ το υπόλοιπο σώμα καλυπτόταν από τα φτερά του.

Πολλοί λένε ότι τον είχαν δει με τεράστιο κεφάλι γαϊδάρου και μάτια που εκτόξευαν φωτιά, στόμα που έριχνε καυτά βράχια και φωνή σαν να φώναζαν χιλιάδες άνθρωποι, ζώα, πουλιά και ερπετά ταυτόχρονα.

Τα φρικτά παιδιά του Τυφώνα

Τα παιδιά του ήταν: ο Κέρβερος, η Λερναία Ύδρα, ο Λέων της Νεμέας, η Χίμαιρα, και η Σφίγγα της Θήβας.

Μετά την Τιτανομαχία, ήταν αυτός που πολέμησε εναντίον του Δία για να πάρει την εξουσία αλλά έχασε.

Το αίμα που χύθηκε από τον θανάσιμα πληγωμένο Τυφώνα έδωσε το όνομα του στην οροσειρά του Αίμου που οριοθετεί τη Βαλκανική χερσόνησο.

Λέγεται ότι θάφτηκε κάτω από το ηφαίστειο του Όρους Αίτνα στη Σικελία μαζί με τον Εγκέλαδο (θεό των σεισμών).

Σύμφωνα με τον Ησίοδο, οι ανεμοθύελλες είναι παιδιά του Τυφώνα.

Τέλος, λέγεται ότι ο Τυφώνας συμβολίζει την τελευταία αντίσταση των άγριων και ανεξέλεγκτων δυνάμεων της φύσης απέναντι στην επιβολή των νόμων της τάξης. Ίσως γι’ αυτό έπρεπε να φτάσουμε τόσο βαθιά για να τον βρούμε.

Ώρα για επιστροφή, πριν χαθούμε εντελώς και ξεχαστούμε στα σκοτεινά σπήλαια και τα λαβυρινθώδη υπόγεια στα οποία έχουμε βυθιστεί. Πάρτε μια βαθιά ανάσα γιατί ο χρόνος μετρά αντίστροφα. Επιστρέφουμε στη θέση μας και στον παρόντα χρόνο.

Τέρατο – συμπέρασμα

Πήραμε μόνο μια μικρή γεύση από τα φρικτά πλάσματα που ζουν κρυμμένα στο συλλογικό μας υποσυνείδητο.

Υπάρχουν πολλά σπήλαια και υπόγειοι λαβύρινθοι εκεί κάτω που με μοναδικό τρόπο συνδέουν τις διάφορες μυθολογίες σε όλο τον κόσμο.

Αλλά θα μιλήσουμε για περισσότερα πλάσματα και ακόμα πιο θανατηφόρα τέρατα της Ελληνικής μυθολογίας σε ένα άλλο φανταστικό ταξίδι. Για την ώρα, ελπίζω να μην πανικοβληθείτε την επόμενη φορά που θα μπείτε σε ένα σπήλαιο…