» » » Κέρκυρα – υδραγωγείο του Frederick Adam στις Μπενίτσες

Κέρκυρα – υδραγωγείο του Frederick Adam στις Μπενίτσες

Τελευταία ανανέωση 13 Μάρτιος, 2019 ώρα 11:24 πμ

Σε ένα νησί όπως η Κέρκυρα, με τις τεράστιες βροχοπτώσεις και τον πλούσιο και ανεξάντλητο υδροφόρο ορίζοντα θα περίμενε κανείς ότι η ύδρευση της πόλης της Κέρκυρας με άφθονο και καλής ποιότητας νερό θα ήταν μια εύκολη υπόθεση, η πραγματικότητα όμως δεν είναι αυτή ακριβώς.

Ύδρευση της αρχαίας Κέρκυρας

Πράγματι αυτό συνέβαινε κατά την αρχαιότητα όταν η αρχαία πόλη βρισκόνταν στην χερσόνησο του Κανονιού και υδροδοτούνταν από τις τοπικές πηγές του Καρδακίου και της σημερινής ονομαζόμενης Βρυσούλας.

οι πηγές αυτές έδιναν αρκετές ποσότητες νερού ακόμη και για την συνεχώς αναπτυσσόμενη προς τα νότια πόλη, που συμπλήρωνε τις ανάγκες της και με πηγάδια που ανοίγονταν παντού και έδιναν καλής ποιότητας νερό.

Αυτός άλλωστε ήταν και ένας από τους σπουδαιότερους λόγους επιλογής της θέσης της από τους πρώτους Έλληνες Κορινθίους αποίκους του Χερσικράτη.

Το πρόβλημα λειψυδρίας της Κέρκυρας

Μετά τον 6 μ.χ αιώνα όμως τα πράγματα άλλαξαν.
Η αρχαία πόλη κατεστραμμένη ήδη από επιδρομείς εγκαταλείπεται από τους κατοίκους οι οποίοι επιλέγουν τη νέα θέση με σχεδόν μοναδικό κριτήριο την ασφάλεια.

Έτσι σαν πυρήνας της νέας πόλης επιλέγεται η απόκρημνη προεξοχή γης του Παλαιού φρουρίου και η μπροστά σε αυτήν γη σαν η θέση επέκτασης της νέας πόλης.

Από τότε άρχισαν και τα προβλήματα, το υπέδαφος του παλαιού φρουρίου αλλά και της πόλης δεν μπορούσε να δώσει παρά μόνο κακής ποιότητας υφάλμυρο νερό που δεν ήταν αρκετό για μια πόλη που θέλει να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί.

Έτσι ευθύς εξ` αρχής έγινε φανερό ότι χρειάζονταν έργα υποδομής που θα μετέφεραν νερό στην πόλη από τις γύρω πηγές αλλά και από την παλιά πηγή του Καρδακίου, κάτι που στην αρχή γίνονταν με κάρα που τα έσερναν ζώα αλλά και ανθρώπους με κουβάδες λόγω της κοντινής απόστασης.

Το Ρωμαϊκο υδραγωγείο

Οι Ρωμαίοι πρώτοι μεταξύ 1ου και 2ου αιώνα μ.χ κατά την περίοδο ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης τότε Ελλάδας, της Pax Romana, δημιούργησαν υδραγωγείο και δίκτυο μεταφοράς νερού από τις πηγές της Αγίας Γουργής στην περιοχή Κανάλι, της πηγής Λαρτούρου στην περιοχή Βρυώνη και την πηγή της Χρυσηίδας.

Λόγω της χαμηλής υψομετρικής τοποθεσίας των πηγών οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν αντλητικό μηχανισμό που ανέβαζε το νερό σε δεξαμενή με υψόμετρο ώστε αυτό μετά να καταλήγει στο σύστημα της πόλης με φυσική ροή.
Το πως το έκαναν αυτό αναφέρεται στο βιβλίο του Τάσου Κατσαρού….

Η ύδρευση κατά τον Μεσαίωνα – Ενετική περίοδος

Η ύδρευση της πόλης του μεσαίωνα θα πρέπει να βασίστηκε κυρίως στο Ρωμαϊκό υδραγωγείο με μικρές βελτιώσεις και επισκευές, τα στοιχεία γι αυτήν την περίοδο δεν είναι πολύ γνωστά, εκείνη την εποχή άλλωστε ελάχιστη σημασία δινόταν σε συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης.

Και οι Ενετοί χρησιμοποιούσαν το Ρωμαϊκό υδραγωγείο, βελτίωσαν την απόδοση του κατασκευάζοντας μεγάλες δεξαμενές μέσα στην πόλη όπου γέμιζαν με τα νερά όλων των γύρω από την πόλη διαθέσιμων πηγών και ειδικά από την πηγή Καρδακίου.

Σε εποχές όμως ανομβρίας το πρόβλημα λειψυδρίας, ειδικά για τους φτωχούς, έπαιρνε τραγικές διαστάσεις ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες όπου λόγω έλλειψης δεν λειτουργούσαν ούτε οι μύλοι και έτσι δεν υπήρχε ούτε αλεύρι.

Το υδραγωγείο του αρμοστή Frederick Adam στις Μπενίτσες

Η περίοδος της Βρετανικής κατοχής βρίσκει την Κέρκυρα με τα γνωστά προβλήματα, τότε ο Άγγλος αρμοστής Frederick Adam αποφάσισε να δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα μεταφέροντας στην πόλη άφθονο και καθαρό πόσιμο νερό από τις πηγές Καρτέρη και Αγίου Νικολάου της περιοχής Μπενιτσών.

Στις 18 Οκτώβρη του 1830 προτείνει στην γερουσία την κατασκευή υδραγωγείου στις Μπενίτσες σε απόσταση 6.5 μιλίων και υψόμετρο 55 μέτρων, ο προϋπολογισμός του έργου ήταν τότε 19.386 λίρες.

Η γερουσία έκανε παμψηφεί δεκτή την πρόταση του Adam και η υδροδότηση της πόλης από το νέο υδραγωγείο ξεκίνησε με πανηγυρική τελετή μόλις 10 μήνες αργότερα στις 7 Αυγούστου του 1831 στο χώρο της πλατείας.

Το γεγονός εισαγωγής καθαρού νερού αποτέλεσε συμβάν τεράστιας σημασίας για τους Κερκυραίους και ο Άνταμ γι αυτή του την ευεργεσία αλλά και για την όλη του γενικά συμπεριφορά, έκανε και πολλά άλλα έργα και παντρεύτηκε Κερκυραία, αγαπήθηκε από τους ντόπιους όσο κανένας άλλος αρμοστής.

Δυστυχώς όμως ούτε αυτό το έργο έμελλε να δώσει οριστική λύση στα προβλήματα υδροδότησης.

Λόγω διαφόρων κακοτεχνιών σε μερικά σημεία, ζημιών στους αγωγούς μεταφοράς, χαμηλού υψομέτρου της ενδιάμεσης δεξαμενής του Περάματος αλλά και της σπατάλης που γινόταν όπως και της ολοένα αυξανόμενης ζήτησης το πρόβλημα επανήλθε.

Επι πλέον οι νερόμυλοι που λειτουργούσαν στις Μπενίτσες μόλυναν με υπολλείματα αλευριού το νερό με αποτέλεσμα αυτό να θολώνει, η απαλλοτρίωση των μύλων ήταν αδύνατη λόγω κόστους αλλά κυρίως γιατί αυτοί ήταν απαραίτητοι για το άλεσμα του σταριού.

Τα έργα στο υδραγωγείο Μπενιτσών μετά την Ένωση

Λίγα χρόνια μετά την ένωση, το 1875 αγοράζονται οι μύλοι και δίνεται λύση στο πρόβλημα της θολότητας, ήταν όμως απαραίτητο να γίνουν και άλλα σημαντικά έργα για τη βελτίωση της ροής και της ποσότητας του νερού που έφτανε στην πόλη.

Το 1908 κατασκευάζεται στις πηγές Μπενιτσών μετά από πρόταση του μηχανικού Π. Λοπρέστη, η στοά της Αγίας Πελαγίας και αντικαθίστανται πολλές σωληνώσεις στο κέντρο της πόλης.

Το 1926 μετά από μελέτη των μηχανικώνΓούναρη και Γεωργαλά κατασκευάζεται αγωγός στο στόμιο της λιμνοθάλασσας Χαλικιόπουλου και δεξαμενή στην κορυφή της Ανάληψης, έτσι το υδραγωγείο πήρε πάνω κάτω τη μορφή που έχει μέχρι και σήμερα.

Το υδραγωγείο κατά τα τελευταία χρόνια

Τα τελευταία χρόνια οι ανάγκες για νερό αυξήθηκαν δραματικά, οι πηγές των Μπενιτσών λόγω βλαβών στο δίκτυο, σπατάλης και μεγάλων διαρροών από χρόνια τώρα δεν μπορούν να δώσουν την ποσότητα που χρειάζεται.Έχουν προταθεί και έχουν γίνει πολλά έργα χωρίς επιτυχία, όπως το αποτυχημένο πείραμα αποσκλήρυνσης νερού στο Πέραμα που έκλεισε λόγω υψηλού κόστους.

Έγιναν προσπάθειες και προστέθηκαν αρκετές νέες πηγές στο σύστημα με αποτέλεσμα το πρόβλημα ποσότητας να εκλείψει αλλά παραμένει πάντα το πρόβλημα σκληρότητας λόγω της κακής ποιότητας του νερού των πηγών Χρησίδας, Γαρδικίου και περιοχής Τζάβρου.

Φωτογραφίες με κείμενα από το βιβλίο του Τάσου Κατσαρού

Επίλογος

Αυτή η σελίδα βασίζεται αποκλειστικά σε στοιχεία και φωτογραφίες από το βιβλίο του Τάσου Κατσαρού «το αρχαίο Ρωμαϊκό υδραγωγείο της Κέρκυρας».

Το βιβλίο αναφέρεται βασικά στο αρχαίο Ρωμαϊκό υδραγωγείο και σε παράρτημα που προστέθηκε αργότερα ασχολείται με όλες τις εργασίες που έχουν γίνει κατά τη διάρκεια των αιώνων, σχετικές με το σύνθετο πρόβλημα της ύδρευσης της πόλης της Κέρκυρας.

Στις παραπάνω εικόνες υπάρχουν σελίδες με το αρχικό κείμενο του βιβλίου, όπου βρίσκονται όλες οι λεπτομέρειες της ιστορίας του υδραγωγείου.

Το υλικό ήρθε στα χέρια μας, με τη μορφή ψηφιακών φωτογραφιών από τον φίλο και συμπολίτη Αλέκο Στρατηγό τον οποίο και ευχαριστούμε.

Γίνεται φανερό ότι το υδραγωγείο στις Μπενίτσες είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ιστορίας για το χωριό μας και ίσως μερικοί νεότεροι θα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται και να αναζητήσουν τρόπους για να αξιοποιηθεί αυτό το ιστορικό κεφάλαιο.

Current aqueduct pipeline route
Current aqueduct pipeline route
Ποντικονήσι – Το κορυφαίο τοπίο της Κέρκυρας
| |

Τελευταία ανανέωση 13 Μάρτιος, 2019 ώρα 11:23 πμ Όλοι γνωρίζουν το γραφικό Ποντικονήσι στην είσοδο του κόλπου του Χαλικιόπουλου, μπροστά από το διάδρομο του αεροδρομίου. Μαζί με τη γειτονική Βλαχέραινα … Δείτε περισσότερα

Το παλάτι Mon Repos στην Παλαιόπολη της Κέρκυρας
| |

Το παλάτι του Μον Ρεπό είναι ένα νεοκλασικό κτίριο στα ανατολικά της Παλαιόπολης, της αρχαίας πόλης της Κέρκυρας. Χτισμένο το 1830 από τον Βρετανό Επίτροπο Sir Frederick Adam στην αρχή της χερσονήσου του Κανονιού....Διαβάστε περισσότερα Δείτε περισσότερα

Κέρκυρα: Το Νέο Φρούριο, ένα θαύμα αμυντικής αρχιτεκτονικής
| |

Άλλο ένα δείγμα της μεγάλης οχυρωματικής ικανότητας των Ενετών, αλλά και ένα θαύμα αρχιτεκτονικής τέχνης που έχτισαν οι Ενετοί με την αναγκαστική εργασία των κατοίκων από το 1576 μέχρι και το 1645..... Δείτε περισσότερα

Κέρκυρα: Το Ιστορικό παλαιό φρούριο
| |

Είναι Βυζαντινής κατασκευής του 8ου μ.χ αιώνα και περιέκλειε ολόκληρη σχεδόν την τότε μικρή μεσαιωνική πόλη που βρισκόταν μέσα σε αυτήν την φυσική προεξοχή γης. Ο βράχος αυτός οχυρώθηκε τότε για να προστατεύσει την πόλη από... Δείτε περισσότερα

Το καμπαναριό της Ανουντσιάτα στην Κέρκυρα
| |

Στη συμβολή των οδών Ευγενίου Βουλγάρεως και Βραχλιώτη, στο κέντρο σχεδόν της παλιάς πόλης βρισκόνταν η Ανουντσιάτα, εκκλησία αφιερωμένη στόν Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και στην Αγία Λουκία, ήταν η Καθολική Εκκλησία Λοντσιάδα όπως την ήξεραν... Δείτε περισσότερα

Το Αχίλλειο στην Κέρκυρα με την Κλασσική αρχιτεκτονική
| |

10 χιλιόμετρα νότια της πόλης και 3 βόρεια της Μπενίτσας δίπλα στο ορεινό χωριό Γαστούρι βρίσκεται το πανέμορφο Αχίλλειο, είναι το ανάκτορο που έχτισε η Αυτοκράτειρα της Αυστρίας Ελισάβετ που έμεινε γνωστή ως η θλιμμένη... Δείτε περισσότερα

Αρχαία Κέρκυρα Παλαιόπολη
| |

Αφήστε τη φαντασία σας να περιπλανηθεί στο παρελθόν εξερευνώντας το χώρο της αρχαίας πόλης της Κέρκυρας, που είναι γνωστή ως Παλαιόπολη. Ιδρύθηκε κατα τον 8ο π.χ αιώνα από τους Δωριείς Κορινθίους αποίκους με αρχηγό τον Χερσικράτη... Δείτε περισσότερα

Μουσεία στην Κέρκυρα: Αρχαιολογικό, Βυζαντινό, Χαρτονομισμάτων
| |

Η Κέρκυρα με την πλούσια ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά δεν θα μπορούσε παρά να έχει πληθώρα από Ιστορικά μουσεία όσο και μουσεία πολιτισμού. Τα μουσεία της Κέρκυρας προσφέρουν μια μεγάλη ποικιλία εκθεμάτων από τους νεολιθικούς χρόνους μέχρι σήμερα... Δείτε περισσότερα

Κέρκυρα – υδραγωγείο του Frederick Adam στις Μπενίτσες
| |

Σε ένα νησί όπως η Κέρκυρα, με τις τεράστιες βροχοπτώσεις και τον πλούσιο και ανεξάντλητο υδροφόρο ορίζοντα θα περίμενε κανείς ότι η ύδρευση της πόλης της Κέρκυρας με άφθονο και καλής ποιότητας νερό θα ήταν... Δείτε περισσότερα

Ρωμαϊκή έπαυλη με λουτρά στις Μπενίτσες
| |

Τα Ρωμαϊκά ερείπια δεν είναι κάτι που πολλοί επισκέπτες συνδέουν με την Κέρκυρα, αλλά παρατηρώντας προσεκτικά τα απομεινάρια τους θα διαπιστώσουμε ότι το πέρασμα των Ρωμαίων από εδώ σίγουρα δεν ήταν απλά μια γρήγορη στάση... Δείτε περισσότερα

Σχολιάστε